Khi nào nên dùng máy biến áp khô? Những trường hợp nên lựa chọn MBA khô

Trong hệ thống điện hiện nay, máy biến áp khô ngày càng được sử dụng tại các công trình dân dụng, thương mại và công nghiệp nhờ ưu điểm về an toàn, khả năng lắp đặt trong nhà và hạn chế các vấn đề liên quan đến dầu cách điện.

Tuy nhiên, không phải công trình nào cũng phù hợp với máy biến áp khô. Việc lựa chọn giữa máy biến áp khô và máy biến áp dầu cần dựa trên công suất, đặc tính phụ tải, vị trí lắp đặt, yêu cầu phòng cháy chữa cháy và điều kiện vận hành thực tế.

Vậy khi nào nên sử dụng máy biến áp khô? Hãy cùng VINATECH tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

1. Máy biến áp khô là gì?

Máy biến áp khô (Dry-Type Transformer) là loại máy biến áp không sử dụng dầu cách điện trong quá trình vận hành. Hệ thống cách điện thường sử dụng các vật liệu cách điện rắn hoặc nhựa epoxy đúc, tùy theo thiết kế của máy.

Khác với máy biến áp dầu, máy biến áp khô không có các bộ phận và hạng mục liên quan đến dầu cách điện như bình dầu phụ hay hệ thống quản lý dầu.

Máy biến áp khô thường được sử dụng trong các công trình yêu cầu cao về an toàn, đặc biệt là những nơi máy phải được lắp đặt trong nhà hoặc gần khu vực có người sinh hoạt, làm việc.

2. Khi nào nên sử dụng máy biến áp khô?

2.1. Công trình có yêu cầu cao về an toàn phòng cháy chữa cháy

Đây là một trong những lý do phổ biến nhất để lựa chọn máy biến áp khô.

Do không sử dụng dầu cách điện, máy biến áp khô không phát sinh các sự cố liên quan đến rò rỉ dầu và giảm những rủi ro cháy lan liên quan đến dầu cách điện.

Vì vậy, máy biến áp khô thường được cân nhắc trong các công trình như:

• Tòa nhà cao tầng
• Trung tâm thương mại
• Bệnh viện
• Trường học
• Khách sạn
• Văn phòng
• Nhà ga, sân bay
• Trung tâm dữ liệu (Data Center)

Đối với những công trình có mật độ người sử dụng cao, yêu cầu về an toàn luôn được đặt lên hàng đầu. Việc sử dụng máy biến áp không dầu có thể giúp đơn giản hóa một số yêu cầu liên quan đến bố trí và quản lý dầu cách điện.

2.2. Khi máy biến áp cần lắp đặt trong nhà

Máy biến áp khô có ưu điểm lớn khi được bố trí trong phòng điện, tầng hầm hoặc các khu vực kỹ thuật bên trong công trình.

Đặc biệt tại các tòa nhà hiện đại, không gian dành cho hệ thống điện thường bị giới hạn. Việc không sử dụng dầu giúp giảm các hạng mục liên quan đến lưu trữ và xử lý dầu, từ đó thuận tiện hơn cho việc bố trí thiết bị.

Đây là lý do máy biến áp khô thường xuất hiện trong:

• Cao ốc văn phòng
• Chung cư
• Trung tâm thương mại
• Bệnh viện
• Khách sạn
• Nhà máy và công trình công nghiệp có khu vực điện trong nhà

2.3. Công trình yêu cầu môi trường vận hành sạch

Một số ngành nghề có yêu cầu cao về điều kiện môi trường và vệ sinh. Trong những trường hợp này, việc không sử dụng dầu cách điện là một lợi thế đáng cân nhắc.

Có thể kể đến:

• Bệnh viện
• Nhà máy dược phẩm
• Nhà máy thực phẩm
• Phòng sạch
• Trung tâm dữ liệu
• Một số công trình sản xuất đặc thù

Máy biến áp khô giúp hạn chế những vấn đề liên quan đến dầu như rò rỉ hoặc phải quản lý chất lượng dầu trong quá trình vận hành.

2.4. Khi muốn đơn giản hóa công tác bảo dưỡng liên quan đến dầu

Đối với máy biến áp dầu, công tác bảo trì có thể bao gồm kiểm tra chất lượng dầu, kiểm tra tình trạng dầu cách điện, kiểm tra rò rỉ và các hạng mục liên quan.

Trong khi đó, máy biến áp khô không sử dụng dầu cách điện, nên không phát sinh các công việc bảo trì dầu như trên.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng máy biến áp khô vẫn cần được kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ.

Một số hạng mục cần quan tâm gồm:

• Vệ sinh bề mặt và hệ thống cách điện
• Kiểm tra các đầu nối
• Kiểm tra tình trạng cuộn dây
• Kiểm tra nhiệt độ vận hành
• Kiểm tra hệ thống quạt đối với máy có làm mát cưỡng bức
• Kiểm tra tình trạng hoạt động tổng thể của máy

Do đó, không nên hiểu rằng máy biến áp khô là thiết bị “không cần bảo trì”.

3. Máy biến áp khô thường được sử dụng ở đâu?

Với những đặc điểm trên, máy biến áp khô phù hợp với nhiều loại công trình hiện đại.

Một số ứng dụng phổ biến gồm:

Công trình dân dụng và thương mại:

• Chung cư
• Cao ốc văn phòng
• Trung tâm thương mại
• Khách sạn
• Trường học

Công trình đặc thù:

• Bệnh viện
• Trung tâm dữ liệu
• Nhà ga
• Sân bay
• Phòng sạch

Công trình công nghiệp:

• Nhà máy
• Xưởng sản xuất
• Các khu vực có yêu cầu lắp đặt máy biến áp trong nhà và yêu cầu cao về an toàn.

4. Máy biến áp khô có phải lúc nào cũng tốt hơn máy biến áp dầu?

Máy biến áp khô có những ưu điểm riêng nhưng cũng có những giới hạn nhất định. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào việc máy biến áp khô là công nghệ hiện đại để cho rằng nó phù hợp với mọi công trình.

Đối với những hệ thống có:

• Công suất rất lớn
• Phụ tải nặng và liên tục
• Yêu cầu cao về khả năng tản nhiệt
• Trạm điện ngoài trời
• Điều kiện vận hành phù hợp với máy biến áp dầu

thì máy biến áp dầu vẫn có thể là lựa chọn phù hợp hơn.

Máy biến áp dầu có lợi thế về khả năng làm mát và thường được sử dụng rộng rãi trong các hệ thống điện công suất lớn.

Do đó, lựa chọn thiết bị cần dựa trên yêu cầu thực tế của từng dự án thay vì chỉ lựa chọn theo xu hướng.

5. Một số hạn chế của máy biến áp khô

Bên cạnh những ưu điểm về an toàn và khả năng lắp đặt trong nhà, máy biến áp khô cũng có một số điểm cần cân nhắc.

Chi phí đầu tư

Trong nhiều trường hợp, chi phí đầu tư ban đầu của máy biến áp khô có thể cao hơn so với máy biến áp dầu cùng cấp công suất, tùy thuộc vào thiết kế và yêu cầu kỹ thuật.

Khả năng tản nhiệt

Máy biến áp dầu sử dụng dầu cách điện đồng thời hỗ trợ quá trình truyền và tản nhiệt. Vì vậy, đối với các hệ thống công suất lớn và vận hành tải nặng liên tục, máy biến áp dầu thường có lợi thế về khả năng làm mát.

Công suất và điều kiện vận hành

Máy biến áp khô hiện nay đã có nhiều lựa chọn công suất khác nhau. Tuy nhiên, khi thiết kế hệ thống có công suất lớn hoặc phụ tải đặc biệt, cần tính toán kỹ điều kiện nhiệt, chế độ tải và phương án làm mát trước khi quyết định.

6. Những yếu tố cần xem xét trước khi lựa chọn máy biến áp khô

Để lựa chọn đúng loại máy biến áp, chủ đầu tư và đơn vị thiết kế nên xem xét đồng thời nhiều yếu tố.

Về kỹ thuật

• Công suất máy biến áp
• Điện áp sơ cấp và thứ cấp
• Đặc tính phụ tải
• Chế độ vận hành
• Điều kiện nhiệt độ môi trường
• Phương án làm mát
• Điều kiện thông gió của phòng máy

Về vị trí lắp đặt

• Lắp đặt trong nhà hay ngoài trời
• Diện tích phòng máy
• Khoảng cách an toàn
• Điều kiện thông gió
• Khả năng vận chuyển và đưa máy vào vị trí lắp đặt

Về an toàn

• Yêu cầu phòng cháy chữa cháy
• Mật độ người trong công trình
• Mức độ quan trọng của phụ tải
• Các yêu cầu kỹ thuật riêng của dự án

Về kinh tế

Không nên chỉ xem xét giá mua ban đầu. Cần đánh giá tổng thể:

• Chi phí đầu tư
• Chi phí vận hành
• Chi phí bảo trì
• Tuổi thọ thiết bị
• Tổn hao điện năng
• Chi phí vòng đời của máy biến áp

7. Nên chọn máy biến áp khô hay máy biến áp dầu?

Có thể tham khảo nguyên tắc lựa chọn như sau:

Nên cân nhắc máy biến áp khô khi:

• Máy cần đặt trong nhà.
• Công trình có yêu cầu cao về an toàn cháy nổ.
• Máy được lắp đặt gần khu vực có nhiều người.
• Công trình yêu cầu môi trường vận hành sạch.
• Không muốn phát sinh các công việc quản lý và bảo dưỡng dầu cách điện.
• Công trình dân dụng, thương mại hoặc công nghiệp có phụ tải phù hợp.

Nên cân nhắc máy biến áp dầu khi:

• Máy có công suất lớn.
• Hệ thống thường xuyên vận hành với phụ tải cao.
• Máy được bố trí tại trạm điện ngoài trời.
• Yêu cầu về khả năng làm mát cao.
• Điều kiện công trình phù hợp với việc sử dụng máy biến áp dầu.

Tuy nhiên, đây chỉ là nguyên tắc tham khảo. Việc lựa chọn cuối cùng cần dựa trên hồ sơ kỹ thuật và điều kiện thực tế của dự án.

8. Kết luận

Máy biến áp khô là giải pháp phù hợp cho nhiều công trình hiện đại, đặc biệt là những dự án yêu cầu cao về an toàn, lắp đặt trong nhà và hạn chế các vấn đề liên quan đến dầu cách điện.

Tuy nhiên, máy biến áp khô không phải là lựa chọn thay thế hoàn toàn cho máy biến áp dầu.

Để lựa chọn đúng thiết bị, cần xem xét đồng thời công suất, đặc tính phụ tải, vị trí lắp đặt, điều kiện môi trường, yêu cầu phòng cháy chữa cháy và hiệu quả kinh tế trong suốt vòng đời thiết bị.

VINATECH cung cấp và tư vấn các giải pháp máy biến áp phù hợp với nhu cầu thực tế của từng công trình. Nếu doanh nghiệp hoặc chủ đầu tư đang cần lựa chọn máy biến áp khô, máy biến áp dầu hoặc cần tư vấn công suất phù hợp, việc trao đổi trước với đơn vị kỹ thuật sẽ giúp xác định phương án tối ưu hơn cho dự án.